Viagra Super Active Viagra Generisk Cialis Gel Generisk Levitra cialis pris Kamagra Gel Viagra Soft kamagra oral jelly cialis generisk viagra online viagra online Generisk Viagra Cialis Online Kvinnor Cialis Generisk Cialis Kvinnor Viagra Cialis Super Active Cialis soft viagra apoteket Kamagra Cialis Soft Viagra sverige Kamagra Online
Menu

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem

1. Serwis www.niskaemisja.info.pl nie zbiera w sposób automatyczny żadnych informacji, z wyjątkiem informacji zawartych w plikach cookies.

2. Pliki cookies (tzw. „ciasteczka”) stanowią dane informatyczne, w szczególności pliki tekstowe, które przechowywane są w urządzeniu końcowym Użytkownika Serwisu i przeznaczone są do korzystania ze stron internetowych Serwisu. Cookies zazwyczaj zawierają nazwę strony internetowej, z której pochodzą, czas przechowywania ich na urządzeniu końcowym oraz unikalny numer.

3. Podmiotem zamieszczającym na urządzeniu końcowym Użytkownika Serwisu pliki cookies oraz uzyskującym do nich dostęp jest operator Serwisu - Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. z siedzibą w Warszawie, 00-665 ul. Nowowiejska 21/25

4. Pliki cookies wykorzystywane są w celu: a) dostosowania zawartości stron internetowych Serwisu do preferencji Użytkownika oraz optymalizacji korzystania ze stron internetowych; w szczególności pliki te pozwalają rozpoznać urządzenie Użytkownika Serwisu i odpowiednio wyświetlić stronę internetową, dostosowaną do jego indywidualnych potrzeb;b) tworzenia statystyk, które pomagają zrozumieć, w jaki sposób Użytkownicy Serwisu korzystają ze stron internetowych, co umożliwia ulepszanie ich struktury i zawartości; c) dostarczania użytkownikom treści reklamowych bardziej dostosowanych do ich zainteresowań.

5. W ramach Serwisu stosowane są dwa zasadnicze rodzaje plików cookies: „sesyjne” (session cookies) oraz „stałe” (persistent cookies). Cookies „sesyjne” są plikami tymczasowymi, które przechowywane są w urządzeniu końcowym Użytkownika do czasu wylogowania, opuszczenia strony internetowej lub wyłączenia oprogramowania (przeglądarki internetowej). „Stałe” pliki cookies przechowywane są w urządzeniu końcowym Użytkownika przez czas określony w parametrach plików cookies lub do czasu ich usunięcia przez Użytkownika.

6. W ramach Serwisu stosowane są następujące rodzaje plików cookies: a) „niezbędne” pliki cookies, umożliwiające korzystanie z usług dostępnych w ramach Serwisu, np. uwierzytelniające pliki cookies wykorzystywane do usług wymagających uwierzytelniania w ramach Serwisu;b) pliki cookies służące do zapewnienia bezpieczeństwa, np. wykorzystywane do wykrywania nadużyć w zakresie uwierzytelniania w ramach Serwisu;c) „wydajnościowe” pliki cookies, umożliwiające zbieranie informacji o sposobie korzystania ze stron internetowych Serwisu;d) „funkcjonalne” pliki cookies, umożliwiające „zapamiętanie” wybranych przez Użytkownika ustawień i personalizację interfejsu Użytkownika, np. w zakresie wybranego języka lub regionu, z którego pochodzi Użytkownik, rozmiaru czcionki, wyglądu strony internetowej itp.;e) „reklamowe” pliki cookies, umożliwiające dostarczanie Użytkownikom treści reklamowych bardziej dostosowanych do ich zainteresowań.

7. W wielu przypadkach oprogramowanie służące do przeglądania stron internetowych (przeglądarka internetowa) domyślnie dopuszcza przechowywanie plików cookies w urządzeniu końcowym Użytkownika. Użytkownicy Serwisu mogą dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących plików cookies. Ustawienia te mogą zostać zmienione w szczególności w taki sposób, aby blokować automatyczną obsługę plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej bądź informować o ich każdorazowym zamieszczeniu w urządzeniu Użytkownika Serwisu. Szczegółowe informacje o możliwości i sposobach obsługi plików cookies dostępne są w ustawieniach oprogramowania (przeglądarki internetowej).

8. Operator Serwisu informuje, że ograniczenia stosowania plików cookies mogą wpłynąć na niektóre funkcjonalności dostępne na stronach internetowych Serwisu.

9. Pliki cookies zamieszczane w urządzeniu końcowym Użytkownika Serwisu i wykorzystywane mogą być również przez współpracujących z operatorem Serwisu reklamodawców oraz partnerów.

10. Więcej informacji na temat plików cookies dostępnych jest pod adresem
http://wszystkoociasteczkach.pl lub w sekcji „Pomoc” w menu przeglądarki internetowej.

 

Powietrze i rodzaje jego zanieczyszczenia

Powietrze, którym oddychamy od momentu narodzin do chwili śmierci jest najważniejszą substancją potrzebną do życia zarówno nam, jak i większości organizmów żyjących na Ziemi. Bez wody i bez jedzenia możemy wytrzymać znacznie dłużej niż bez powietrza, którego nawet kilkuminutowy brak powoduje nieodwracalne zmiany w mózgu. Zła jakość powietrza wpływa nie tylko na nas wszystkich, ale również na stan środowiska, którego jesteśmy integralną częścią, a bez którego nie moglibyśmy długo przetrwać.

Działalność człowieka ma ogromny wpływ na skład i jakość powietrza. Często nie zdajemy sobie sprawy, jak silne jest to oddziaływanie oraz jak ogromne konsekwencje się z nim wiążą.Powłokę gazową, która otacza naszą planetę nazywamy atmosferą. Aby ułatwić zajmowanie się zachodzącymi w niej zjawiskami, dokonano jej umownego podziału na warstwy o różnej gęstości występujących tam gazów. Najniżej położona i najcieńsza z tych warstw to troposfera, która rozciąga się do wysokości około 7 km nad biegunami i 17 km nad równikiem, zapewniając nam dogodne warunki do życia. Jest to bardzo dynamiczna warstwa, w której zachodzą zjawiska pogodowe powodujące m.in. stałe krążenie mas powietrza wokół Ziemi czy przenoszenia z jednego miejsca na drugie ogromnych ilości różnorodnych substancji, w tym także zanieczyszczeń.             

Atmosfera otaczająca dziś naszą planetę i stwarzająca nam dogodne warunki do życia powstawała w długim i powolnym procesie. Podczas kolejnych okresów geologicznych jej skład bardzo się zmieniał. Dopiero, gdy na Ziemi masowo pojawiły się organizmy funkcjonujące dzięki fotosyntezie, atmosfera przybrała swoją dzisiejszą postać dość stabilnej mieszaniny gazów z tak ważnym dla nas tlenem. Niestety, skład atmosfery nie jest dany człowiekowi raz na zawsze, a jego współczesne działania mają na nią coraz większy i coraz bardziej negatywny wpływ.   

To, co nazywamy powietrzem stanowi swoistą mieszaninę gazów. Suche powietrze zawiera około 78% azotu, 21% tlenu i 0,9% argonu. Ogromne znaczenie dla funkcjonowania Ziemi ma znajdująca się w powietrzu para wodna. Jej ilość jest uzależniona od stopnia nasłonecznienia, a więc także od temperatury czy odległości od powierzchni Ziemi. Im wyższa jest temperatura powietrza, tym więcej jest w nim pary wodnej. Ma to ogromny wpływ na warunki pogodowe, w tym także na anomalie, w powstawaniu których zanieczyszczenia powietrza odgrywają znaczącą rolę. Zarówno źródła naturalne, takie jak czynne wulkany, pożary lasów, burze piaskowe czy żyjące na Ziemi organizmy (np. plankton w oceanach lub zwierzęta hodowlane), jak i działalność człowieka powodują uwalnianie do atmosfery tysięcy gazów i cząsteczek (np. drobin węgla w postaci sadzy), przez co skład powietrza w troposferze cały czas się zmienia. Obok składników, które mają stały udział w strukturze powietrza znajdziemy także gazy, których objętość ciągle się zmienia (są to tzw. gazy śladowe), jak choćby ozon, metan, dwutlenek węgla czy dwutlenek siarki. Co prawda stężenia tych gazów w powietrzu są tak niewielkie, że mierzy się je w cząsteczkach na milion (ppm), jednak ich znaczenie dla czystości powietrza pozostaje bardzo istotne. Jednym z najbardziej powszechnych gazów śladowych jest dwutlenek węgla, którego stężenie w atmosferze szacuje się na ok. 391 ppm, czyli 0,0391%.

Jak już wspomniano, w powietrzu obok gazów znajdują się także różne zawiesiny pochodzenia mineralnego (jak pyły lub sadze) oraz pochodzenia organicznego, jak choćby przenoszone przez wiatr zarodniki i pyłki roślin, czy powszechnie w nim występujące drobnoustroje (np. wirusy i bakterie).

Jakie są podstawowe zanieczyszczenia powietrza i skąd się biorą?

Pozornie czyste niebo i dobra przejrzystość wcale nie muszą oznaczać czystości powietrza, jednak nie można też uznawać wszystkich obecnych w nim mieszanin za  zanieczyszczenia. Określenie to powinno być zarezerwowane dla tych substancji, których ilość i jakość wywierają negatywny wpływ na zdrowie człowieka, jego środowisko naturalne i materialne. Gdyby uwzględnić rodzaj emitowanych substancji trafiających do powietrza, to można by podzielić je na dwie podstawowe grupy:

a) zanieczyszczenia pyłowe

b) zanieczyszczenia gazowe.

Spośród zanieczyszczeń gazowych można wyodrębnić takie, które oddziałują jedynie lokalnie i regionalnie, a będą to np. tlenki azotu, tlenek węgla i dwutlenek siarki oraz takie, które są wytwarzane miejscowo, ale wpływają na efekt cieplarniany odbijając się na sytuacji całej planety (jak ozon, dwutlenek węgla czy metan).

Naturalne zanieczyszczenia powietrza rozlokowane są dość równomiernie na powierzchni Ziemi i przenikają do atmosfery stanowiąc tzw. zanieczyszczenia tła. Istnieją co prawda nieliczne wyjątki od tej reguły, ale zazwyczaj nie mają one większego wpływu na całość. Takim odstępstwem od normy są np. wulkany, które stanowią bardzo skoncentrowane źródła zanieczyszczenia powietrza.

Natomiast źródła zanieczyszczeń powietrza wytworzone przez człowieka, czyli tzw. źródła antropogeniczne są rozmieszczone nierównomiernie i skupiają się zwykle na obszarach gęsto zaludnionych, silnie zurbanizowanych lub o znacznej aktywności gospodarczej. W przeważającej większości są one zlokalizowane na półkuli północnej.

Do najważniejszych źródeł emisji zanieczyszczeń do powietrza jakie wynikają z aktywności ludzi można zaliczyć m.in.:

a) pozyskiwanie energii w wyniku spalania paliw na potrzeby sektora energetycznego,

b) pozyskiwanie energii (zwłaszcza cieplnej) w wyniku spalania paliw w sektorze komunalno-mieszkaniowym,

c) technologiczno-produkcyjne procesy spalania realizowane w przemyśle,

d) emisje zanieczyszczeń towarzyszące procesom produkcyjnym w przemyśle,

e) procesy transportowe (lądowe, wodne i powietrzne),

f) wydobywanie i dystrybucję paliw kopalnych,

g) składowanie, utylizację i niekontrolowane spalanie odpadów,

h) produkcję rolną.

Nietrudno zauważyć, że podstawowymi aktywnościami powodującymi zanieczyszczanie atmosfery przez człowieka jest spalanie paliw, co wiąże się z energochłonnością i nowoczesnością gospodarki oraz ze strukturą i jakością zużywanych paliw. W Polsce najwięcej energii pozyskuje się w wyniku spalania węgla kamiennego, węgla brunatnego oraz towarzyszącego im współspalania biomasy i to właśnie te procesy odpowiedzialne są za większość zanieczyszczeń powietrza.

Aby zmniejszyć tak duży udział węgla w bilansie paliwowo-energetycznym Polski zwiększa się udział źródeł odnawialnych, jednak około 90% pochodzącej z nich energii bierze się ze spalania biomasy.

Źródło: Krajowy bilans emisji SO2, NOx, CO, NH3, NMLZO, pyłów, metali ciężkich i TZO za lata 2011-2012 w układzie klasyfikacji SNAP RAPORT SYNTETYCZNY

Źródło: Krajowy bilans emisji SO2, NOx, CO, NH3, NMLZO, pyłów, metali ciężkich i TZO za lata 2011-2012 w układzie klasyfikacji SNAP RAPORT SYNTETYCZNY

Ze względu na prowadzone od wielu lat działania i liczne akty prawne normujące tę sferę aktywności, zanieczyszczenia emitowane przez przemysł są dziś pod ścisłą kontrolą. Można mieć nadzieję, że chociaż w wielu regionach naszego kraju problem nadal jest poważny, to poziom tych zanieczyszczeń będzie malał. Obecnie w krajach wysoko uprzemysłowionych, w których szczyt emisji zanieczyszczeń przemysłowych odnotowano w latach 60-tych ubiegłego wieku, mimo zwiększania skali produkcji obserwuje się stale malejący poziom zanieczyszczeń atmosferycznych.Warto tu wspomnieć o tym, że wiele krajów rozwiniętych podejmuje wysiłki na rzecz ograniczenia zanieczyszczania atmosfery. Liczne kampanie edukacyjne oraz programy wsparcia finansowego zaczynają przynosić efekty.  Programy te mają charakter nie tylko regionalny czy globalny, ale też są prowadzone lokalnie. Każdy samorząd, planując swoje działania w zakresie ochrony powietrza, powinien uwzględnić w swoich staraniach powyższe źródła emisji.

Również emisja komunikacyjna, która na obszarach położonych przy trasach z dużym ruchem samochodowym stanowi nie lada problem dla mieszkańców podlega dziś wielu aktom prawnym.

Normy emisyjne, które muszą spełniać producenci pojazdów samochodowych, są coraz bardziej surowe, a spaliny emitowane przez silniki mają coraz mniej szkodzić środowisku naturalnemu. Z badań wynika, że to silniki wysokoprężne (Diesla), zwłaszcza te o starej konstrukcji lub źle wyregulowanym sterowaniu w znacznym stopniu odpowiadają za zanieczyszczanie powietrza.

Niestety, ciągłemu podnoszeniu wymogów norm emisji komunikacyjnej towarzyszy stale rosnąca liczba samochodów na polskich drogach, co w pewnym stopniu niweluje te pozytywne zmiany. Również duża ilość starszych pojazdów jeżdżących po naszym kraju powoduje, że emisja pochodząca z transportu stanowi poważny problem. Analizując emisje komunikacyjne należy pamiętać nie tylko o towarzyszącej transportowi emisji spalin, ale również o emisji pyłów pochodzących m.in. ze ścierających się tarcz i klocków hamulcowych, zużywających się opon czy nawierzchni bitumicznych.

Według danych pochodzących z Ministerstwa Środowiska, transport jest odpowiedzialny za 20-25% światowej emisji dwutlenku węgla. W Polsce sektor transportowy w 2002 roku „wyprodukował” aż 29,5 mln ton CO2, w roku 2005 już 35,26 mln ton CO2 (wzrost o ok. 20%) i zjawisko to wykazuje tendencję wzrostową. Samochody przyczyniają się do zanieczyszczenia atmosfery średnio w 30% (w dużych miastach nawet w 70-90%).

Zgodnie ze strategią Wspólnoty Europejskiej obowiązującą od 1995 roku, przeciętny poziom emisji CO2  wytwarzanej przez samochody jeżdżące po unijnych drogach ma zostać obniżony do 130 g/km w roku 2015. W roku 2010 poziom ten wynosił 140 g/km. Wyznaczane przez Unię Europejską rygorystyczne wymogi skłaniają przemysł motoryzacyjny do produkcji pojazdów ekonomicznych oraz przyjaznych środowisku. Mimo to, w chwili obecnej 216 mln samochodów na europejskich drogach stanowi znaczące źródło zanieczyszczenia powietrza. Pomimo tego, że całkowita emisja gazów cieplarnianych w UE stopniowo się zmniejsza, emisja pochodząca z transportu krajowego na terenie 15 starszych państw członkowskich stale wzrasta, a ponad 90% tych emisji ma swoje źródło w transporcie drogowym.

Jest oczywiste, że wszelkie działania zmierzające do wyprowadzania intensywnego ruchu samochodowego poza skupiska zabudowy mieszkaniowej i skupiające się na budowie obwodnic, autostrad czy tras szybkiego ruchu będą skutkowały ograniczaniem emisji komunikacyjnej na terenach zurbanizowanych. Duże nadzieje pokłada się też we wzroście popularności pojazdów z napędem elektrycznym, jednak ze względu na wciąż jeszcze niską gęstość energii w akumulatorach tych pojazdów, skutkującą krótkimi zasięgami i wysokimi kosztami inwestycyjnymi, nie należy się raczej spodziewać szybkiego wzrostu ich ilości na drogach. Niemniej istnieje wiele przykładów pokazujących, jak lokalny ruch samochodowy można skutecznie uzupełnić pojazdami z napędem elektrycznym, ograniczając emisję spalin.

Szkodliwe dla powietrza emisje pochodzące z rolnictwa to przede wszystkim emisje metanu i amoniaku, za które hodowla zwierząt i gospodarka odchodami zwierzęcymi jest odpowiedzialna w ok. 98%.

Zanieczyszczenia gazowe wpływające na globalne ocieplenie klimatu utrudniają wydostawanie się promieniowania podczerwonego z Ziemi, powodując zwiększanie jej temperatury. Takie gazy zwykło się nazywać gazami cieplarnianymi. Powstają one zarówno w procesach przyrodniczych, jak i w wyniku aktywności człowieka. Gazem, który aż w 60% odpowiada za te efekty jest para wodna, ale oprócz niej ogromne znaczenie  mają także dwutlenek węgla, metan, ozon, tlenki azotu i szereg innych gazów przemysłowych. Ponieważ nie jest to przedmiot niniejszego opracowania, jedynie zasygnalizujemy istnienie tego groźnego zjawiska i jego wpływ na nasze otoczenie.

Jak powstają pyłowe zanieczyszczenia powietrza?

Pył zawieszony to mieszanina bardzo drobnych cząstek stałych i ciekłych. W pyle zawieszonym całkowitym (TSP) wyróżnia się dwie podstawowe frakcje, których podział wynika z wielkości ziaren. Najczęściej analizuje się pyły o średnicy ziaren:

a) poniżej 10 μm (PM10),

b) poniżej 2,5 μm (PM2,5).

Określenie PM10 pochodzi od angielskiego particulate matters, co tłumaczy się jako „cząstki stałe”. Natomiast za pomocą parametru 10 lub 2,5 określa się średnicę cząsteczek wyrażoną w mikrometrach czyli milionowych częściach metra. A zatem cząstka pyłu zawieszonego PM10 ma średnicę 10 mikrometrów czyli 10 milionowych części metra, co w praktyce oznacza, że jest ok. 70 razy mniejsza od średnicy ludzkiego włosa i z grubsza porównywalna do wielkości przeciętnej bakterii.

Natomiast pyły o średnicy 2,5 mikrometra można na przykład porównać do erytrocytów, czyli tzw. czerwonych ciałek krwi, które służą przede wszystkim do przenoszenia tlenu z płuc do wszystkich zakamarków organizmu, a od których omawiane przez nas mikroskopijne pyły zawieszone PM2,5 są ok. 3 razy mniejsze (erytrocyty człowieka mają wielkość 6-7μm) .

Jeszcze mniejsze pyły PM1, a nawet PM0,1 czyli o średnicy 1/10 mikrometra, które powstają np. podczas spalania ropy w silnikach Diesla, są o tyle groźniejsze, że mogą pokonywać barierę błony komórkowej i wnikać nawet do wnętrza naszych komórek.

Cząstki pyłów zawieszonych pochodzą z bezpośredniej, pierwotnej emisji pyłów lub powstają w wyniku reakcji zachodzących pomiędzy substancjami unoszącymi się w powietrzu. Reakcje takie powstają przede wszystkim w wyniku przekształcania się tlenków siarki, tlenków azotu i amoniaku.

Pyły powstają m.in. podczas spalania paliw przez sektor energetyczny, w silnikach samochodowych (zwłaszcza w starych silnikach wysokoprężnych), w niektórych procesach przemysłowych (np. podczas produkcji cementu), a nawet podczas zjawisk naturalnych, takich jak pożary lasów czy pustynne burze. Największym ich źródłem jest jednak spalanie paliw w sektorze mieszkaniowo-usługowym, który odpowiedzialny jest niemal za połowę całkowitej emisji pyłu PM10 i ok. 40% całkowitej emisji pyłu PM2,5.

Drobiny pyłu zawieszonego ze względu na swoją porowatą powierzchnię mogą zawierać silnie toksyczne substancje, takie jak metale ciężkie (np. arsen, kadm, rtęć i nikiel) czy wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne.

Poziom emisji pyłów PM10 w Polsce w ostatnich latach waha się na poziomie ok. 250-300 tys. ton rocznie, co daje wynik ok. 7 kg na jednego mieszkańca. Wynik ten plasuje nasz kraj w ścisłej czołówce państw europejskich zagrożonych tym zjawiskiem. Aż sześć polskich miast znalazło się na przygotowanej przez Europejską Agencję Środowiska (EEA) liście dziesięciu najbardziej zanieczyszczonych miast pod względem ilości dni w roku, w których stężenie pyłów w powietrzu przekroczyło europejskie normy:

1. Pernik (Bułgaria) - 180 (liczba dni, w których przekraczany jest limit stężenia zanieczyszczeń)

2. Płowdiw (Bułgaria) - 161

3. Kraków - 150,5

4. Plewen (Bułgaria) - 150

5. Dobricz (Bułgaria) - 145

6. Nowy Sącz - 126

7. Gliwice - 125

8. Zabrze - 125

9. Sosnowiec - 124

10. Katowice – 123

Grafika przedstawia średnie roczne stężenie pyłów oraz benzopirenu (po lewej). Kolorem czerwonym zaznaczono miejsca, w których odnotowano poziomy zanieczyszczeń przekraczające normy europejskie. (źródło: EEA)

I chociaż wiele państw europejskich ma duże osiągnięcia w zakresie redukcji emisji pyłu zawieszonego (w latach 2001-2010 bezpośrednie emisje PM10 i PM2,5 zmniejszyły się w UE o 14%) i obserwuje się tendencję zniżkową, to w Polsce w wielu miejscach jest to wciąż bardzo poważny problem. Pocieszające jest to, że obok redukcji poziomu pyłów maleje także emisja gazów, których chemiczna przemiana w atmosferze powoduje powstawanie zanieczyszczeń pyłowych. W latach 2000-2010 w UE emisje dwutlenków siarki spadły o 54%, tlenków azotu o 26%, a amoniaku o 10%.  Nadal jednak ponad 80% populacji miejskiej w Europie jest narażone na nadmierne stężenia PM10 (wg. badań Światowej Organizacji Zdrowia - WHO).

Poprzez oddziaływanie na ocieplanie lub ochładzanie planety pyły zawieszone mogą mieć też znaczący wpływ na zjawiska pogodowe i globalny klimat Ziemi. Drobiny pyłu węglowego PM2,5 unoszące się w dużych ilościach w powietrzu mogą absorbować ciepło słoneczne i w ten sposób wpływać na ocieplanie atmosfery. Istnieje wiele wzajemnie powiązanych ze sobą przyczyn tego zjawiska, które skutecznie utrudniają rozwiązywanie problemu niskiej emisji. Poprawę sytuacji utrudniają również procesy przemieszczania się zanieczyszczeń, które sprawiają, że redukcja emisji na danym obszarze nie musi automatycznie prowadzić do obniżenia stężeń czy do trwałego wyeliminowania tego zjawiska. Ponieważ zanieczyszczenia utrzymują się w atmosferze bardzo długo, to mogą być przenoszone pomiędzy regionami i krajami, a nawet pomiędzy kontynentami – przykładem mogą być zanieczyszczenia powietrza rtęcią, jakie swego czasu docierały do Kalifornii ze znajdujących się po drugiej stronie oceanu chińskich fabryk.

Jednak mimo wszystko to lokalna gospodarka i dbanie o środowisko wpływają na poziomy większości zanieczyszczeń. Jednym z takich istotnych czynników jest spalanie węgla i drewna w małych piecach na potrzeby ogrzewania domów. Często bywa tak, że ich mieszkańcy chcąc zaoszczędzić sięgają po złej jakości węgiel. Taki materiał spalając się w niskich temperaturach domowego paleniska nie tylko nie wydobywa całej swej wartości energetycznej, ale dodatkowo znaczna część tych niecałkowicie niespalonych związków wydostaje się z domu wraz z dymem.

Transformacja jednych zanieczyszczeń w inne

Drobiny pyłów niezależnie od tego, czy są pochodzenia naturalnego (jak czynne wulkany, burze piaskowe, pożary traw i lasów), czy powstały w wyniku aktywności człowieka (np. sadze z kominów, metale ciężkie), razem z masami krążącego wokół Ziemi powietrza mogą się przemieszczać na bardzo duże odległości i wchodzić w różne reakcje chemiczne powodujące powstawanie kolejnych zanieczyszczeń. W powietrzu obok substancji względnie niegroźnych (jak np. pył pustynny) znajdują się takie o silnych skłonnościach do wchodzenia w reakcje z innymi substancjami i tworzenia z nimi nowych związków.  Przykładem takiej wysoce reaktywnej substancji jest ozon powstający jako produkt reakcji tlenków azotu i lotnych związków organicznych. Gaz ten stanowi wtórne zanieczyszczenie powietrza. Czynnikami sprzyjającymi takim procesom chemicznej przemiany są ciepło oraz wysoka wilgotność.

Podobny proces, choć w odwrotnym kierunku powstaje z udziałem gazów, które w odpowiednich warunkach przekształcają się w cząsteczki pyłu zawieszonego. Przykładem może być dwutlenek siarki, który zamienia się w cząsteczki siarczanu o mikroskopijnej średnicy. Kolejna reakcja zachodzi, gdy w powietrzu występuje odpowiednia ilość amoniaku – wówczas reagujące z nim cząsteczki siarczanu doprowadzają do powstania siarczanu amonu. W latach 60-tych XX wieku siarczan amonu stanowił bardzo powszechny składnik powietrza, ale na szczęście jego poziom udało się znacznie obniżyć, a zakres emisji siarki w Europie zmniejszono o 90% w stosunku do lat 70-tych. Niestety, poziom amoniaku w powietrzu wciąż jest na tyle wysoki, że bierze on udział w licznych reakcjach chemicznych. Dobrym tego przykładem może być występujący w atmosferze dwutlenek azotu, który ulega przekształceniu w kwas azotowy, a następnie wchodzi w reakcję z amoniakiem i powoduje powstawanie lotnej substancji, jaką jest azotan amonu. W wysokich partiach atmosfery przyjmuje on postać cząsteczek lub kropelek i dryfuje dalej, natomiast nisko nad ziemią, w ciepłej temperaturze rozpada się na kwas azotowy i amoniak, które szybko osadzają się na żyjących organizmach. Łatwo można więc dostrzec, jak dynamiczne i zmienne jest powietrze i jak wiele zależy od tego, co do niego emitujemy.

Przemieszczanie się zanieczyszczonego powietrza

Jak już kilkukrotnie wspomniano, masy powietrza są w stałym ruchu, a razem z nimi przemieszczają się różne drobne cząstki. Zjawiska te mogą mieć charakter zarówno lokalny, jak i globalny. Część zanieczyszczeń powietrza obserwowanych w Europie miała źródło swojej emisji w Azji lub w Ameryce Północnej i odwrotnie: część europejskich nieczystości razem z niosącymi je masami powietrza przenosi się do innych regionów (np. z przemysłowych, silnie zurbanizowanych aglomeracji do pozornie niezagrożonych przemysłem miejscowości wypoczynkowych) i na inne kontynenty.

Migracje zanieczyszczeń powietrza to zjawiska, których w żadnym wypadku nie należy bagatelizować. Najlepszym tego przykładem mogą być mocno odczuwalne dla środowiska naturalnego  zniszczenia spowodowane w Górach Izerskich przez kwaśne deszcze, jakie pod koniec XX wieku regularnie nawiedzały te regiony. I chociaż często mamy na nie bardzo ograniczony wpływ, to uświadomienie sobie i monitorowanie tego zjawiska może prowadzić do podejmowania właściwych kroków i pozytywnych zmian w tym zakresie.

Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A.
ul. Nowowiejska 21/25
00-665 Warszawa

Telefon

(22) 626-09-10
(22) 825-86-92

Faks

(22) 626-09-11

Adres e-mail

kape@kape.gov.pl